92 triệu việc làm hiện tại sẽ bị xóa sổ và 170 triệu công việc mới sẽ ra đời trong năm 2030. Đây là dự báo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới trong báo cáo Future of Job 2025 tháng 01/2025, khẳng định tốc độ thay đổi nhanh chóng của thế giới hiện nay. 

Ngay trong vài năm gần đây, chúng ta đã chứng kiến sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), sự phát triển của tự động hóa, những biến động toàn cầu về kinh tế, môi trường và xã hội. Những công việc từng được xem là “nghề nghiệp của tương lai” cách đây 10 năm đang dần biến mất, trong khi rất nhiều ngành nghề mới liên tục xuất hiện. 

Cũng theo dự báo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, 65% trẻ em bước vào tiểu học hôm nay sẽ làm những công việc chưa từng tồn tại ở thời điểm hiện tại. Điều đó có nghĩa rằng: thế hệ học sinh hôm nay đang được chuẩn bị cho một tương lai mà chính người lớn cũng chưa thể hình dung đầy đủ. 

Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn nhất của giáo dục không còn đơn thuần là “Học sinh cần biết gì?”, mà là “Làm thế nào để học sinh có thể thích nghi, học hỏi và phát triển trong một thế giới luôn thay đổi?” 

THẾ GIỚI ĐANG THAY ĐỔI NHƯ THẾ NÀO? 

Sự thay đổi hiện nay không chỉ đến từ một yếu tố riêng lẻ, mà là kết quả của nhiều chuyển động lớn đang diễn ra đồng thời trên toàn cầu. 

TỰ ĐỘNG HÓA VÀ AI 

AI đang phát triển với tốc độ chưa từng có. Những công việc mang tính lặp lại, kể cả trong các lĩnh vực từng đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, đang dần được thay thế bởi công nghệ. Nhiều công việc hiện nay không còn yêu cầu con người ghi nhớ thật nhiều thông tin, mà yêu cầu khả năng phân tích, đánh giá và ra quyết định. Khi AI có thể cung cấp dữ liệu chỉ trong vài giây, giá trị của con người sẽ nằm ở cách đặt câu hỏi, cách tư duy và khả năng sáng tạo. 

TOÀN CẦU HÓA SÂU RỘNG 

Thế giới ngày nay được kết nối chặt chẽ hơn bao giờ hết. Một thay đổi về kinh tế, công nghệ hay xã hội tại một quốc gia có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến nhiều nơi khác. Điều này khiến môi trường học tập và làm việc của học sinh tương lai không còn giới hạn trong phạm vi địa phương hay quốc gia. Các em cần khả năng giao tiếp quốc tế, thích nghi đa văn hóa và làm việc trong môi trường toàn cầu. 

NỀN KINH TẾ TRI THỨC 

Nếu trước đây, nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào sức lao động và máy móc, thì hiện nay tri thức, sáng tạo và khả năng đổi mới đang trở thành nguồn lực quan trọng nhất. Những người thành công trong tương lai sẽ không chỉ là người “biết nhiều”, mà là người biết cách học hỏi liên tục, kết nối kiến thức và tạo ra giá trị mới. 

CÁC THÁCH THỨC TOÀN CẦU 

Đại dịch Covid-19, biến đổi khí hậu, khủng hoảng môi trường hay những biến động xã hội gần đây cho thấy thế giới đang đối mặt với những vấn đề phức tạp chưa từng có. Những vấn đề này không thể được giải quyết bằng tư duy đơn môn hay những đáp án có sẵn. Chúng đòi hỏi khả năng hợp tác, tư duy liên ngành và năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. 

TRONG BỐI CẢNH NÀY, HỌC SINH THPT VIỆT NAM THỰC SỰ CẦN GÌ? 

Khi thế giới thay đổi, cách học của học sinh cũng cần thay đổi. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, mô hình giáo dục truyền thống vẫn đang vận hành theo quán tính cũ: học để ghi nhớ, học theo khuôn mẫu và thi để đạt điểm số. Trong khi đó, điều học sinh thực sự cần cho tương lai lại là những năng lực khác: 

BIẾT CÁCH PHÂN TÍCH THAY VÌ CHỈ GHI NHỚ THÔNG TIN 

Thông tin và kiến thức hiện nay xuất hiện ở khắp nơi và thay đổi liên tục. Việc ghi nhớ mọi thứ gần như không còn khả thi. Chính vì vậy, điều quan trọng hơn là học sinh biết: 

- Tiếp nhận thông tin 

- Phân tích dữ liệu 

- Đánh giá độ tin cậy 

- Biến kiến thức thành góc nhìn và hiểu biết của riêng mình 

BIẾT CÁCH ĐẶT CÂU HỎI THAY VÌ CHỈ LÀM THEO MỘT MẪU SẴN CÓ 

Trong một thế giới luôn biến động, sẽ không tồn tại một “khuôn mẫu cố định” cho mọi vấn đề. Học sinh cần được khuyến khích đặt câu hỏi, phản biện, nhìn vấn đề từ nhiều góc độ để tìm kiếm giải pháp mới. Khả năng đặt câu hỏi đúng đôi khi còn quan trọng hơn việc đưa ra câu trả lời có sẵn. 

HỌC ĐỂ HIỂU VÀ VẬN DỤNG THAY VÌ HỌC ĐỂ THI 

Điểm số vẫn cần thiết như một công cụ đánh giá, nhưng không thể là mục tiêu duy nhất của việc học. Học sinh cần được phát triển khả năng: 

- Vận dụng kiến thức vào thực tế 

- Giải quyết vấn đề 

- Phân tích tình huống 

- Sáng tạo giải pháp 

Nói cách khác, thay vì chỉ dừng ở mức “ghi nhớ”, việc học cần hướng tới các cấp độ cao hơn: phân tích – đánh giá – sáng tạo. 

BIẾT KẾT NỐI LIÊN MÔN THAY VÌ HỌC RIÊNG LẺ TỪNG MÔN 

Các vấn đề thực tế trong cuộc sống không tồn tại theo từng môn học tách biệt. Một vấn đề về môi trường có thể liên quan đến khoa học, kinh tế, xã hội và công nghệ cùng lúc. Chính vì vậy, học sinh cần học cách kết nối kiến thức giữa nhiều lĩnh vực để nhìn nhận vấn đề toàn diện hơn. 

TRỞ THÀNH NGƯỜI HỌC ĐỘC LẬP THAY VÌ THỤ ĐỘNG TIẾP THU KIẾN THỨC TỪ GIÁO VIÊN 

Trong một thế giới thay đổi liên tục, điều quan trọng nhất không còn là “học xong”, mà là khả năng học tập suốt đời. Học sinh cần được rèn luyện kỹ năng tự học, khả năng nghiên cứu, quản lý việc học và chủ động tìm kiếm tri thức. Đây sẽ là nền tảng giúp các em thích nghi với bất kỳ sự thay đổi nào trong tương lai. 

THẾ NÀO LÀ MỘT CHƯƠNG TRÌNH HỌC “SẴN SÀNG CHO TƯƠNG LAI”?  

Khi mục tiêu của giáo dục thay đổi, cách xây dựng chương trình học cũng cần thay đổi theo. Một chương trình giáo dục phù hợp với thế giới hiện đại không chỉ tập trung vào kiến thức, mà cần giúp học sinh phát triển năng lực học tập và thích nghi dài hạn. 

Phát triển tư duy song song với kiến thức: Kiến thức vẫn quan trọng, nhưng điều quan trọng hơn là học sinh biết cách sử dụng kiến thức để phân tích, đánh giá và giải quyết vấn đề. 

Kết nối học tập với thực tiễn: Việc học cần gắn với các tình huống thực tế, giúp học sinh hiểu vì sao mình học và kiến thức có thể được ứng dụng như thế nào trong cuộc sống. 

Xây dựng người học độc lập: Một môi trường học tập tốt cần khuyến khích học sinh chủ động học tập, tự nghiên cứu và tự chịu trách nhiệm cho hành trình phát triển của mình. 

Chuẩn bị cho môi trường quốc tế: Học sinh tương lai sẽ học tập và làm việc trong môi trường toàn cầu. Vì vậy, các em cần được tiếp cận với Tiếng Anh học thuật, kỹ năng giao tiếp quốc tế, khả năng hợp tác đa văn hóa và phương pháp học tập hiện đại. 

Nuôi dưỡng con người toàn diện: Giáo dục không chỉ đào tạo học sinh giỏi học thuật, mà còn cần phát triển nhân cách, tinh thần trách nhiệm, khả năng hợp tác, tư duy cộng đồng, sự đồng cảm và bản lĩnh cá nhân 

CHƯƠNG TRÌNH THPT TĂNG CƯỜNG DỰ BỊ SONG BẰNG TẠI SAKURA - OLYMPIA 

Từ những thay đổi của thế giới và nhu cầu thực tế của học sinh, Sakura - Olympia đang xây dựng định hướng THPT theo hướng giúp học sinh phát triển năng lực học thuật, tư duy độc lập và khả năng thích nghi trong môi trường toàn cầu. 

Chương trình THPT Tăng cường Dự bị Song bằng được thiết kế như một lộ trình giúp học sinh: 

- Phát triển tư duy phân tích và phản biện 

- Nâng cao Tiếng Anh học thuật 

- Rèn luyện kỹ năng nghiên cứu và viết luận 

- Học cách kết nối kiến thức liên môn 

- Xây dựng khả năng tự học và thích nghi dài hạn 

Thông qua các hoạt động học thuật, lớp học trải nghiệm tích hợp và phương pháp học tập hiện đại, học sinh từng bước làm quen với môi trường học thuật quốc tế ngay từ bậc THPT. 

Định hướng của Sakura - Olympia không chỉ là giúp học sinh đạt kết quả học tập tốt, mà còn hướng tới việc xây dựng những người học biết tư duy độc lập, sẵn sàng thích nghi, có khả năng học hỏi suốt đời và tự tin bước vào một thế giới luôn thay đổi. 

Bởi trong tương lai, điều quan trọng không chỉ là học sinh biết bao nhiêu kiến thức, mà là các em có đủ khả năng để tiếp tục học hỏi, thay đổi và phát triển hay không.